Zelfdoding Terug.....

Het verlies van een naaste door suicide of zelfdoding.

Dit artikel tracht enig inzicht te geven in waar nabestaanden van naasten die de dood hebben verkozen mee te maken kunnen krijgen.

Herinnering 1

1972

Ik was 13 en mijn vriendinnetje vroeg of ik zin had om mee te gaan naar een vriend die ze van hockey kende.  We zijn samen naar die vriend gegaan, die in de buurt woonde. We hebben op zijn kamer naar muziek zitten luisteren met cola en chips erbij. We hebben gepraat en gelachen en het was een gezellige middag. Tegen etenstijd zijn we weggegaan met de belofte snel terug te komen.

De volgende dag belde mijn vriendinnetje overstuur op. De vriend heeft, zodra wij weg waren, het huis verlaten, is via de brandtrap van de flat waar hij woonde naar het dak geklommen en is naar beneden gesprongen. Zijn ouders waren niet thuis en hoe zij uitgevonden hebben wat er gebeurd was, heb ik nooit geweten.

Nu, 31 jaar later, vraag ik me nog steeds af hoe dat nou kan. We hadden zo'n gezellige middag gehad, hij leek vrolijk en lachte met ons mee.

Is hij in een opwelling gesprongen, had hij er lang over nagedacht en kon nu vrolijk zijn in de wetenschap dat er aan zijn lijden snel een einde zou komen?

 

Herinnering 2

1987

Ik sta op een metrostation, te wachten op de metro naar mijn werk. Op het perron staat een, vermoedelijk, Surinaamse jongen. Gekleed in een grijs sweatshirt met de capuchon over zijn hoofd en een donkerblauw ski jack daarover. Hij is naar het einde van het perron gelopen, maar niet ver van mij vandaan. Ik zie hem gevaarlijk dicht bij de rand staan en maak me zorgen daarom. Hij kijkt in de verte naar het vorige metrostation. Je kunt de metro horen en zien aankomen vanaf dat station. Ik hoor de metro stoppen in het vorige station. De jongen kennelijk ook. Hij loopt nog dichter naar de rand. Ik denk erover hem te waarschuwen, maar doe niets, neem aan dat hij zich wel bewust is van wat hij aan het doen is. We zijn nog steeds alleen op het perron. De metro begint ons station te naderen. De jongen loopt nog dichter naar de rand en op het moment dat het treinstel het station binnerijdt, springt de jongen voor de metro. In absolute afschuw zie ik het gebeuren. Niet in staat meer om het te voorkomen.

Een weloverwogen stap. En ik vraag me nu nog af, had ik niet kunnen voorkomen dat hij sprong. Had ik moeten zien wat hij van plan was en proberen hem daarvan te weerhouden. Wie ben ik dat ik denk dat me dat gelukt was. Nog lang had ik dromen van mezelf net een fractie te laat zijn jack grijpend.

Twee herinneringen. In beide gevallen betreft het niet een naaste, een dierbare.

De jongen uit herinnering 1 had ik pas een maal ontmoet, de jongen uit herinnering 2 zag ik die middag pas voor het eerst en heb geen woord met hem gewisseld.

Maar nog steeds zijn er momenten dat ik me afvraag had ik het niet kunnen zien aankomen, had ik niet meer kunnen doen?

Als je een naaste verliest omdat hij of zij besloten heeft dat het leven ondraaglijk is geworden en ervoor kiest zelf een einde aan dat leven te maken... wat doet dat dan met jou als achterblijver?

Totaal andere emoties dan wanneer je iemand door ouderdom, door ziekte verliest. Zelfs anders wanneer de dood geheel onverwacht komt, maar met een duidelijke oorzaak: ongeluk, hart- of herseninfarct. Dit is niet makkelijker om mee om te gaan, maar in elk geval is het onvermijdelijke ervan meestal duidelijk.

Zelfs wanneer een naaste een afscheidsbrief achterlaat, dan nog blijven de vragen.

Zoveel nabestaanden van mensen die suicide plegen blijven de rest van hun leven gekweld door vragen, gevoelens van schuld: waarom heb ik niet gezien dat hij/zij zo wanhopig was, hoe is het mogelijk zo nabij iemand te leven die niet verder meer wil leven en dat niet zien? Waarom??? Komt het door mij? Waarom heeft hij/zij niet met me gepraat, misschien hadden we samen een oplossing kunnen verzinnen.

Maar ook boosheid. Waarom heeft hij/zij dit gedaan? Waarom heeft hij/zij MIJ dit aangedaan? Boosheid misschien op een andere naaste, een partner bijvoorbeeld. Boosheid in deze situatie kan voortkomen uit het feit dat de nabestaande het gevoel heeft dat er een keuze was. Dit in tegenstelling tot de onverwachte dood door ziekte of ongeval.

Een sterkere behoefte een schuldige aan te kunnen wijzen: de dode zelf: die niet de dood verkoos boven zijn/haar famlie. Misschien een partner als schuldige aanwijzen: "als jij het eerder onderkend had, dan was er niets gebeurd". En de meest indringende: jezelf de schuld geven omdat je het gevoel hebt dat je de suicide misschien had kunnen voorkomen als.......

Schaamte kan een onderdeel zijn van het rouwproces. Het de omgeving niet durven vertellen hoe de naaste is gestorven. De omgeving lijkt altijd enorm geinteresseerd in details rond het overlijden. De nabestaanden kunnen of willen dit misschien niet met de omgeving delen, waardoor er scheve verhoudingen kunnen ontstaan uit een situatie die zij - de nabestaanden - niet zelf gekozen hebben.

De reactie van de omgeving kan een grote rol spelen. Wie een naaste verliest door ziekte, een ongeluk of zelfs hoge ouderdom, kan rekenen op sympathie van de omgeving.  Wie het op kan brengen de omgeving te laten weten dat de naaste de dood zelf verkozen heeft, krijgt nogal eens negatieve reacties.

Ziekte en ouderdom, het zijn redenen voor overlijden waar we uiteindelijk vrede mee kunnen leren hebben.

Hoe leer je leven met de gedachte dat een naaste  besluit dat de dood verkiesbaar is boven het leven?

Hier is helaas geen pasklaar antwoord op mogelijk. Proberen respect voor de keuze van de naaste te vinden, is het enige dat misschien op den lange duur de pijn iets meer draagbaar zou kunnen maken, maar vrede met zelfdoding van een naaste zal waarschijnlijk een utopie blijven. Het zal maar heel zelden voorkomen dat de reden voor suicide duidelijk zijn.

Dit artikel heeft zich beperkt tot suicide vanuit een levensmoeheid, een overheersende behoefte om een einde te maken aan uitzichtloos mentaal lijden.

Suicide als middel om een fysiek uitzichtloos lijden te beeindigen is in dit artikel niet ter sprake gebracht.

De auteur is van mening dat de discussie hierover niet in dit artikel thuishoort.

Er is aardig wat informatie beschikbaar op het www over hulp aan nabestaanden na suicide van een naaste en er zijn veschillende support en zelfhulp groepen.

Hieronder een selectie van informatie en groepen.

WWW

  1. http://www.similes.org/nl/nabestaande_van.php

  2. http://www.cdenhartog.com/ (website voor nabestaanden)

  3. http://www.noogah.com/forum_weergave.asp?forums=13 (klankbord site)

PERSOONLIJK CONTACT

  1. De meeste RIAGG vestigingen hebben een contactgroep voor nabestaanden na suicide. Het nummer van een plaatselijke vestiging van het RIAGG is te vinden in het locale telefoonboek of de Gouden Gids

  2. St. Verder voor nabestaanden na zelfdoding: email: stichtingverder@wxs.nl

VOOR LEZERS UIT BELGIE

WWW

  1. http://www.zelfdoding.be/

  2. http://www.cerafoundation.be/

PERSOONLIJK CONTACT

  1. Via lokale GGZ vestigingen kan verwezen worden naar gespreksgroepen. Telefoonnummers te vinden in lokale telefoonboeken.

  2. http://www.ggz-overleg.be

Disclaimer: de auteur van dit artikel heeft zelf geen naaste door zelfdoding verloren. Auteur beseft dat hierdoor belangrijke invalshoeken kunnen ontbreken. Auteur heeft getracht zich zo goed mogelijk in te leven in de materie, maar realiseert de beperkingen. Lezers die een naaste door zelfdoding hebben verloren worden uitgenodigd hun ervaringen te delen opdat het uiteindelijke artikel zo compleet mogelijk kan worden gepubliceerd.

Lezers worden uitgenodigd hun verhaal te zenden naar de redactie van Verwerk: Redactie Verwerk

m.o. preston