| Herkenbare emoties in een rouwproces | |
In een rouwverwerkingsproces kunnen allerlei emoties een rol spelen. Niet iedereen maakt dezelfde emoties mee of in dezelfde mate. In dit onderdeel worden een aantal van de meest voorkomende emoties behandeld:
Het probeert een aanvulling te zijn op een eerder onderdeel Fases Shock Een persoonlijke ervaring
De enormiteit van het sterven van je naaste dringt niet tot je door. Je geest sluit zicht af voor de pijn en je handelt zonder enig gevoel of logische gedachte. Je geest is verdoofd. Er is niets in deze fase dat je kunt veranderen, je kunt jezelf er niet uittrekken, het komt vanzelf. Een persoonlijke ervaring
De eerste pijn begint nu door te dringen, hoewel je de enormiteit nog niet kunt vatten. De spraakwaterval moet de pijn verdoven. Als ik praat, denk ik er niet over na en dan voel ik de pijn dus niet. Anderen zijn niet in staat om te denken, kunnen alleen maar huilen. Dit is de eerste, acute fase en je moet jezelf de ruimte gunnen om die emoties die je voelt, ook te uiten. Pijn Een persoonlijke ervaring
De geestelijke pijn bij het verlies van een dierbare kan zich omzetten in een lichamelijk sensatie. Sommigen voelen dat ze dit niet aankunnen en duwen de pijn weg. Dwingen zichzelf vrolijk te zijn, de pijn niet te voelen. Anderen maken een periode mee waarin allerlei lichamelijke klachten de geestelijke pijn vertalen. Het gevoel dat er iets achter je borstbeen zit dat zich een weg naar buiten probeert te banen, bonkende hoofdpijn, een dichte keel. Pijn is een onvermijdelijke fase op weg naar herstel. Pijn is het symptoom dat je vertelt dat je aan het vechten bent. Door je pijn te verdringen belet je jezelf de weg naar herstel. Woede Een persoonlijke ervaring
Woede kan zich uiten in allerlei vormen. Het is het afweermechanisme tegen verdriet. Deze emotie vind je bijvoorbeeld ook terug bij het stuklopen van een relatie of vriendschap. Er komt een fase waarin jij voelt dat die ander schuldig is aan jouw verdriet. Woede blijkt een emotie te zijn die makkelijker te hanteren is dan verdriet. De woede uit zich naar de overledene, naar de omgeving, naar verzorgers, je partner. Soms merk je dat je ruzie uitlokt, alleen maar om dat gevoel van boosheid recht te doen. Diep van binnen weet je dat je woede niets aan de situatie veranderd, dus creëer je een situatie die je later wel kan veranderen. Probeer er voor te waken het niet te ver door te drijven, maar erken waar deze emotie vandaan komt. Vlakheid Een persoonlijke ervaring
Ook vlakheid is een emotie. Het is het mechanisme van de geest om even een rustpauze in te lassen op een moment dat het tijd voor bezinning is. Het verschilt in zoverre met shock dat je je meer bewust bent op wat er om je heen gebeurt. In shock ben je opgesloten in je eigen wereld en wat zich daarbuiten afspeelt herinner je je pas later. Realiseer je dat je deze fase nodig hebt als adempauze, maar probeer ervoor te waken dit niet te lang te laten duren. Zoek bewust dingen op die emotie kunnen oproepen. Soms is een huilbui een opluchting, waardoor je uit je vervlakheid komt. Vermoeidheid Een persoonlijke ervaring
Dit is niet zozeer een emotie, maar een onvermijdelijke fase in verliesverwerking. Emoties verbruiken soms al je energie en je hebt het gevoel dat je niet de tijd krijgt om de batterij op te laden. Vaak komen er bij een verlies ook zoveel praktische zaken kijken. En het lijkt wel of elke instantie je probeert tegen te werken. Daarnaast probeer je je gezin draaiende te houden, je werk te doen etc. Dit is een periode waarin je moet overwegen wat prioriteit heeft. Soms is het een betere keuze om die zitkamer maar even ongestoft te laten, een chinees te halen en lekker met een boek in de tuin of op het balkon gaan zitten. Wat het ook is dat je ontspant. Even niets hoeven van jezelf. Misschien moet je er even voor kiezen om je een paar dagen ziek te melden. Niet te lang om de drempel om weer terug te gaan niet te groot te maken, maar voldoende om een paar dagen niets te hoeven. Die rekening moet maar een paar dagen wachten, laat je partner een paar dagen koken en de kinderen naar bed brengen of, als je alleen bent, eet voor een keer een paar dagen van de diepvries of de chinees. Voor iedereen is de persoonlijke situatie weer anders, maar we kunnen allemaal bedenken waar we even op kunnen "bezuinigen". Gun jezelf die time-out, je hebt het nodig om verder te kunnen. Opluchting Een persoonlijke ervaring
Opluchting kent verschillende oorzaken. Het is niet egoïstisch om je te realiseren dat je je opgelucht voelt omdat je niet meer bang hoeft te zijn voor de volgende ziekenhuisopname, de volgende behandeling, dat telefoontje midden in de nacht. Het is een emotie die je een een wat latere fase tegenkomt. Voel je niet schuldig, niemand is erbij gebaat als je jezelf onder die "oude druk" blijft stellen. Opluchting kan ook op je dierbare gericht zijn. Na een ziekte en/of lijdensweg, kun je blij en opgelucht zijn dat er nu rust is voor jouw dierbare. Geen pijn, geen slopende behandelingen. Maar ook: geen hoop tegen beter weten in. Veel later kan er iets gebeuren waarbij je denkt: wat ben ik blij dat mijn ouders/partner/kind etc. dit niet meer mee hoeft te maken. Blij en opgelucht dat dit verdriet de dierbare bespaard is gebleven. Maar ook: opgelucht omdat je jezelf weer kan toestaan te genieten van alledaagse dingen. Opluchting omdat niet elke herinnering aan je dierbare pijnlijk is. Hoewel je deze emotie meestal in een latere fase tegenkomt, kan het heel goed zijn dat je dit al vrij snel ervaart, afgewisseld met momenten van verdriet of moeheid etc. Tijdens een verwerkingsproces kan er sprake zijn van nog veel meer of genuanceerder emoties. Het verlies van een dierbare kan emoties oproepen waarvan je het bestaan niet kende. Dit hoeven niet altijd "zware" emoties te zijn, het kan ook betekenen dat je ontdekt dat je over een enorm herstellend vermogen beschikt. Wie denkt niet, als ik mijn ..... verlies, kom ik daar nooit meer overheen. En dan ontdek je dat je leven zonder die dierbare nooit meer hetzelfde is, maar dat er wel degelijk sprake is van een ander, maar niet minder waardevol leven voor jou. Met welke emoties je ook geconfronteerd wordt, vecht er niet tegen. Het zijn de stappen die je moet nemen om opnieuw je leven te leven. Vecht voor de kwaliteit van je eigen leven en probeer ervoor te waken niet te blijven hangen in een fase. Voel je niet zwak of beschaamd als je merkt dat je er niet alleen uitkomt. Zoek de hulp die denkt nodig te hebben: partner, vrienden, lotgenoten, professionals. Bedenk dat lotgenoten groepen en professionele hulpverleners geen bestaansrecht zouden hebben als er niet meer mensen waren die er niet meer zelf uitkwamen. Je bent niet de enige!!!
|