Je hebt net een groot verlies geleden en wie denkt er dan aan de toekomst. De toekomst zoals je die had voorgesteld is in duigen gevallen. Je hele kaartenhuis ingestort en je moet je gaan beraden op een toekomst zonder partner, kind, ouders, vriend of vriendin. Dat feit op zich is al moeilijk genoeg, maar dan blijkt dat de buitenwacht ook nog een bepaald verwachtingspatroon van je heeft. Dat heeft voornamelijk te maken met het tijdpad. Wanneer mag je weer leuke dingen gaan doen, wanneer mag je weer aan jezelf denken, wanneer mag je tijd nemen voor jezelf om de dingen op een rij te zetten. Iedereen heeft daar een ander idee over, maar er wordt vergeten om jou te vragen wat je zelf wilt. Is het oké om na een paar maanden de draad weer op te pakken of moet je daar een jaar mee wachten of zelfs nog langer. Hoe moet je familie en vrienden duidelijk maken dat zelfs al heb je weer zin om wat activiteiten buiten het gezin om te gaan doen, dat niet inhoudt dat de degene die er niet meer is geen deel uitmaakt van je leven.

Kinderen hebben het hier het moeilijkst mee. Als een van de ouders is overleden is het voor hen ondenkbaar dat de andere ouder weer activiteiten ontplooit die buiten hen omgaan. Het grootste schrikbeeld is de vriendschap tussen de ouder en een lid van de andere sekse. In hun optiek kan dat niet alleen maar vriendschap zijn en zien de overleden ouder al vervangen voordat zoiets ook maar aan de orde is, als dat ooit al zal gebeuren. Een goed gesprek waarbij in alle eerlijkheid het onderwerp wordt besproken klaart veelal de lucht. Het is goed hen te vertellen dat het prettig is om ook een gesprek te kunnen voeren met een andere volwassene, die geen deel uitmaakt van het gezin. Hoe zielsveel je ook van je kinderen houdt, een gesprek dat gevoerd wordt door twee volwassenen met volwassen onderwerpen, is een interactie die niet vervangen kan worden door kinderen. Daar komt bij dat je niet alles van jezelf bij de kinderen kan, mag en wilt neerleggen.  Het is belangrijk dat zij weten dat ook hun leven doorgaat en het oké is om naar feestjes te gaan, met vrienden te gaan stappen en op vakantie te gaan. Het is ook belangrijk dat zij zien dat je dan niet met drie dozen kleenex op de bank gaat zitten wegkwijnen.

Na verloop van tijd wen je aan het alleen zijn en ga je het alleen zijn zelf invullen. Alleen zijn hoeft niet persé de definitie van eenzaamheid te zijn. Het kan ook een nieuwe start zijn. Een pad waarop je ontdekt wie je was en wie je bent geworden. Dat pad bewandel je dan ook met kleine stapjes, de zevenmijlslaarzen gaan even de kast in. Je leert praktische dingen alleen op te lossen, en je leert omgaan met jezelf. Natuurlijk kan je altijd terugvallen op familie en vrienden. In die periode is het zelfs heel goed mogelijk dat nieuwe vriendschappen ontstaan omdat degene die je tegenkomt ook met het verlies van een dierbare is geconfronteerd. Dat maakt een gesprek makkelijk omdat er een gemene deler is en de moeilijkheden die je tegenkomt naar alle waarschijnlijkheid ook bij de ander bekend zijn. En zo, heel langzaam, komt er een nieuw en ander toekomstbeeld in zicht. Een toekomstbeeld waarin de overleden partner, kind(eren), ouder(s), vriend of vriendin geen actief deel meer uitmaken, maar die je altijd met liefde en respect zal meenemen naar een nieuwe toekomst, een ander leven.

Tijdpad

Kan ik voor mezelf een tijdpad instellen waarlangs ik werk?

De moeilijkheid hierbij is dat je verlamd wordt door dat allesverterende gevoel van gemis. Waarvoor zou ik nog wat doen? Wat heeft het allemaal voor zin? Waarom zou ik eten koken? Ik wil alleen maar niks doen en herinneren.

Doe dat ook. Maar probeer een heel klein moment vrij te maken in je denken of je morgen hetzelfde als vandaag wilt laten zijn.

Vandaag heb je niks gedaan. En dat is goed. Probeer aan morgen te denken en denk ik ga de planten water geven of zoiets. En gebruik die morgen dan ook omdat dan te doen. Je merkt achteraf dan bij je zelf dat je kan zeggen, ik heb vandaag toch iets anders gedaan dan gisteren. Ook al is het zo klein.  Doe in het begin ook niet teveel, de confrontatie aangaan met bijvoorbeeld: die plekken opzoeken waar je samen altijd was. Bouw dat op. Ga eens naar de supermarkt waar je altijd samen was. En als je terugkomt overdenk hoe je je daarbij voelde. Leer te wennen aan die dingen die vroeger ozo gewoon waren, maar doe het in kleine stapjes. Overdenk je dag en maak dan weer een beetje ruimte voor morgen. Probeer iets te vinden om je dag af te sluiten. Pak een boek en probeer te lezen ook al dwalen je gedachten af.

Dan de dag van morgen weer. Probeer uit te vinden of je niet eens de planten zal gaan water geven. Heb je dat gedaan bevoel dan in jezelf de voldoening daarover.

Bemerk bij jezelf langzaam dat je elke dag iets anders doet en ook dat je misschien elke dag iets meer doet.

Ga eens langzaam kijken of je volgende week eens iemand kan bezoeken. Zet het vast in je agenda als een iets langere termijnplanning. Bemerk hier je gevoelens over en bekijk hoe je het beviel.

Bekijk langzaam of je dingen kunt gaan doen waar je goede herinneringen aan had. Overdenk of je inderdaad naar een plek zou willen waar je samen iets had. Zo niet, bedenk dan waar je wel eens heen gewild zou hebben maar misschien niet aan toe gekomen bent.

Langzaamaan kom je tot de ontdekking dat je misschien wel eens naar vrienden zou willen om daar een paar dagen te zijn maar forceer het niet.

Bekijk wat je plannen waren op lange termijn en bedenk of je die wilt uitvoeren of bedenk of je die wilt uitvoeren op een andere manier.

Werk bijvoorbeeld aan vakantie-ideeën ongeacht of je eigenlijk ook weg zou willen.

Probeer eens op te schrijven wat je eigenlijk zo allemaal hebt gedaan vandaag.

Lees het na een week of zo eens terug. Laat je niet beïnvloeden door het feit dat je ook eens dagen zult hebben dat je ook weer terugvalt. Maar geef jezelf wel steeds weer dat lijntje om uit de put te kruipen.

Zoek een rode draad voor elke dag. Als je van pianospelen houdt doe het dan.

Heb je hobby’s werk er dan aan in je eigen tempo.

Al deze dingen zijn natuurlijk sterk gebonden aan de persoon. Ben je van nature optimistisch of pessimistisch ingesteld. Echter bedenk dat voor beiden het volgende geldt: je zal naar morgen moeten. Luister ook niet naar anderen die zeggen ik was er met een maand, een half jaar of een jaar een beetje overheen. Jouw tijdpad die je volgt, met misschien de bovenstaande hulpjes, past bij jou.

Ga ook pas werken als je voelt dat je dat wilt. Laat een baas je niet opjutten en voel je niet schuldig. Geef jezelf de ruimte om welbewust te gaan werken aan je toekomst ook al zal dat gaan met vallen en opstaan. Maar overdenk. Overdenk elke stap die je doet en bekijk de resultaten want dan kan je pas eerlijk tegen jezelf zeggen: “ik ga vooruit”.

Vooruit naar de wat verder gelegen toekomst.

 

©B.J.Verheij

Het copyright van de artikelen berust bij M.O. Drenth en B.J.Verheij, tenzij anders vermeld.

Niets uit deze artikelen mag worden overgenomen, zonder schriftelijke toestemming van de auteur.

Voor toestemming kunt u contact opnemen via de contact knop van deze website.